ปลูกพริกขี้หนูในกระถาง จากเมล็ด ขนาดกระถาง การออกดอก และทำไมดอกร่วง

พริกขี้หนูปลูกในกระถางได้ดี ถ้าได้สามอย่าง แดดอย่างน้อย 6 ชั่วโมง กระถางใหญ่พอ และน้ำสม่ำเสมอ เพาะเมล็ดในที่อุ่นราว 25-28 องศาเซลเซียส ประมาณ 8 วันก็งอก ย้ายลงกระถางเมื่อกล้าอายุ 4-5 สัปดาห์ แล้วอีกราว 70-85 วันก็เริ่มเก็บพริกสุก บทนี้ไล่ทีละขั้น และปิดท้ายด้วยเรื่องที่คนปลูกพริกถามบ่อยที่สุด ดอกร่วงเพราะอะไร

พริกที่ปลูกกันในไทย

พริกในไทยแบ่งกว้าง ๆ ได้เป็นกลุ่มพริกขี้หนู พริกบางช้าง และพริกหยวก เอกสารของ FAO บันทึกไว้ว่าพริกไทยส่วนใหญ่ไม่มีพันธุ์มาตรฐาน เกษตรกรเก็บเมล็ดไว้ปลูกเอง ซื้อเมล็ดพันธุ์เป็นซองหรือเก็บจากผลที่แก่จัดก็ได้ พริกเผ็ดทนร้อนได้ดีกว่าพริกหวาน แต่ก็มีขีดจำกัด จะเห็นในหัวข้อดอกร่วง

เพาะเมล็ด อุณหภูมิคือทุกอย่าง

ตัวเลขจากคู่มือของศูนย์ผักโลก (World Vegetable Center) ที่ทดลองในที่ราบต่ำของไต้หวัน

อุณหภูมิดิน	เวลางอก
25-28 °C	ราว 8 วัน
20 °C	ราว 13 วัน
15 °C	ราว 25 วัน
ต่ำกว่า 15 °C หรือสูงกว่า 35 °C	อาจไม่งอกเลย

วิธีเพาะ ใช้วัสดุเพาะที่ระบายน้ำดีและสะอาด หยอดหลุมละเมล็ด กลบลึกราว 1 เซนติเมตร รดน้ำทุกเช้าด้วยฝักบัวละเอียด ไม่ให้แฉะและไม่ให้แห้ง ถ้าวางถาดเพาะไว้ใต้ตาข่ายกันแมลง จะช่วยพรางแดดและกันฝนตกแรงกับเพลี้ยที่เป็นพาหะไวรัสได้ด้วย

ช่วงหน้าร้อนที่ถาดตากแดดจัด ดินในถาดอาจร้อนเกิน 35 องศา ย้ายถาดไปไว้ที่แดดรำไรระหว่างรองอก

ย้ายกล้าลงกระถาง

กล้าพร้อมย้ายเมื่ออายุ 4-5 สัปดาห์หลังหว่าน มีใบจริง 4-5 ใบ ต้นอวบ ไม่มีโรค และยังไม่ออกดอก ถ้ากล้าโตใต้ร่ม ให้ฝึกรับแดดก่อน 4-5 วัน วันแรกตากแดด 3-4 ชั่วโมง แล้วเพิ่มทีละวันจนวันที่สี่รับแดดเต็มวัน

ย้ายตอนเย็นหรือวันที่ฟ้าครึ้ม ฝังลึกถึงระดับใบเลี้ยงหรือใบจริงคู่แรก แล้วรดน้ำทันที

ขนาดกระถาง แหล่งข้อมูลให้ตัวเลขต่างกัน University of Maryland Extension แนะนำพริกในภาชนะอย่างน้อย 5 แกลลอน (ราว 19 ลิตร) ต่อต้น ส่วนแนวทางภาชนะของที่เดียวกันให้ผักต้นใหญ่ เช่น พริก ใช้ดิน 8-10 แกลลอน (ราว 30-38 ลิตร) ลึก 30-40 เซนติเมตร และพริกพันธุ์แคระใช้ 4-6 แกลลอน (ราว 15-23 ลิตร) สรุปง่าย ๆ คือพริกขี้หนูต้นละใบ ไม่ต่ำกว่าราว 19 ลิตร ถ้ามีที่ ใหญ่กว่านั้นยิ่งดี กระถางต้องมีรูระบายน้ำ สีเข้มจะร้อนจนทำร้ายรากอ่อนได้ และการรองก้นด้วยกรวดไม่ได้ช่วยระบายน้ำ

พริกรากตื้น ทนแล้งและทนน้ำขังได้น้อย ต้นที่ยืนแช่น้ำเกิน 48 ชั่วโมงมักเหี่ยวตาย กระถางที่วางบนจานรองน้ำช่วงหน้าฝนคือกับดักที่เจอบ่อยที่สุด

ดูแลจนออกดอก

• แดด อย่างน้อย 6 ชั่วโมงต่อวัน ถ้าได้ 8-10 ชั่วโมงยิ่งดี
• น้ำ เป้าหมายคือดินชื้นสม่ำเสมอ ดินแห้งทำให้ดอกร่วง ผลเล็ก และปลายผลเน่า รดที่โคน ไม่รดโชกใบตอนเย็น เพราะใบเปียกค้างคืนส่งเสริมโรค
• คลุมดิน ฟางหรือหญ้าแห้งช่วยเก็บความชื้นและทำให้รากเย็น
• ปักหลัก ปักไม้ค้ำแต่ละต้นก่อนออกดอก กิ่งพริกเปราะ หักง่ายเมื่อติดผลดก
• เด็ดดอกรุ่นแรก คู่มือแนะนำให้เด็ดดอกและผลที่ติดตรงง่ามแรกออก พร้อมใบและกิ่งที่อยู่ต่ำกว่าง่ามแรก ต้นจะแข็งแรงและโรคทางใบลามน้อยลง
• ปุ๋ย ใส่ปุ๋ยหมักตอนปลูก และเติมอีกครั้งหลังผลชุดแรกติด ดูวิธีทำในทำปุ๋ยหมักจากเศษผักในบ้าน

ตัวอย่าง นับวันจากเมล็ดถึงพริกสุก

ใช้ตัวเลขจากคู่มือ กล้า 4-5 สัปดาห์ และพริกเผ็ดส่วนใหญ่สุกราว 70-85 วันหลังย้ายปลูก สมมุติหยอดเมล็ดวันที่ 1 พฤศจิกายน

1. เพาะกล้า 5 สัปดาห์ = 35 วัน ย้ายลงกระถางราววันที่ 6 ธันวาคม
2. นับต่อ 70 วัน ธันวาคมเหลือ 25 วัน มกราคม 31 วัน รวม 56 วัน อีก 14 วันในกุมภาพันธ์ ได้ราววันที่ 14 กุมภาพันธ์
3. นับต่อ 85 วัน เลยไปอีก 15 วัน เดือนกุมภาพันธ์มี 28 วัน ได้ราววันที่ 1 มีนาคม
4. ช่วงพริกสุกชุดแรกจึงอยู่ราวกลางกุมภาพันธ์ถึงต้นมีนาคม

ข้อดีของการเริ่มช่วงนี้คือต้นออกดอกในหน้าหนาว ซึ่งกลางคืนเย็นกว่า ดอกจึงติดผลง่ายกว่าช่วงที่คืนอุ่นจัด

ดอกร่วง ผลอ่อนร่วง เกิดจากอะไร

ดอกหรือผลเล็กที่ร่วงเกือบหมด มักมีสาเหตุจากอากาศหรือการดูแลข้อใดข้อหนึ่งในตารางนี้ ไล่เช็กทีละข้อ

สาเหตุ	สังเกตอะไร	แก้ยังไง
คืนอุ่นเกินไป	อุณหภูมิกลางคืนสูงเกินราว 24 °C ติดกันหลายคืน	รอให้อากาศเย็นลง ต้นที่แข็งแรงจะกลับมาติดผลเอง
กลางวันร้อนจัด	กลางวันเกินราว 32-35 °C นาน ๆ	ให้ร่มช่วงบ่ายแก่ ๆ ฉีดน้ำให้ใบเย็นช่วงร้อนแห้ง
คืนเย็นเกินไป	กลางคืนต่ำกว่าราว 15 °C	พบน้อยในที่ราบไทย รอให้อุ่นขึ้น
ดินแห้งหรือแฉะนาน	ดินแห้งผาก หรือกระถางแช่น้ำ	รดให้สม่ำเสมอ ระบายน้ำ
ร่มเกิน	แดดไม่ถึง 6 ชั่วโมง	ย้ายกระถางไปที่แดดดีขึ้น
ไนโตรเจนมากเกิน	ใบเขียวเข้ม แตกยอดเยอะ ดอกน้อย	หยุดปุ๋ยเร่งใบ
ลมร้อนแห้ง	ใบและดอกเหี่ยวช่วงบ่าย	บังลม คลุมดิน
ไม่เก็บผล	ผลสุกค้างต้นเยอะ	เก็บผลสม่ำเสมอ

ตัวเลขอุณหภูมิมาจากสองแหล่ง ศูนย์ผักโลกระบุว่าพริกเผ็ดติดผลไม่ดีเมื่อกลางคืนเกิน 24 องศา และการเติบโตลดลงเมื่ออุณหภูมิเกิน 32 องศานาน ๆ ส่วน University of Maryland Extension ระบุว่าคืนที่ต่ำกว่า 60°F (ราว 15.5 องศา) หรือสูงกว่า 75°F (ราว 24 องศา) หรือกลางวันเกิน 95°F (35 องศา) ทำให้ดอกและผลเล็กร่วงได้ และต้นที่แข็งแรงจะกลับมาออกผลเมื่ออากาศเย็นลง

โรคที่มากับฝน

แอนแทรคโนส หรือโรคกุ้งแห้ง เป็นแผลช้ำน้ำ ยุบลงบนผลที่แก่ แล้วขยายวงเร็ว เกิดได้ทุกที่ที่ผลเปียกฝนหรือรดน้ำจากด้านบน เชื้อติดมากับเมล็ดและเศษซากพืชได้ วิธีลดคือใช้เมล็ดจากผลที่ไม่เป็นโรค เก็บผลบ่อย ๆ หรือเก็บตอนยังเขียว และเก็บผลที่เป็นแผลทิ้ง

อย่าปลูกพริกในดินเดิมที่เพิ่งปลูกมะเขือเทศหรือมะเขือ เพราะพืชตระกูลนี้มีโรคในดินร่วมกันหลายโรค ถ้าใช้กระถาง ให้เปลี่ยนดินใหม่

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• ใช้กระถางเล็กเกิน ต้นแคระ ดินแห้งเร็ว ดอกร่วงง่าย
• วางกระถางบนจานรองน้ำช่วงฝน รากแช่น้ำ ต้นเหี่ยวตาย
• เร่งปุ๋ยไนโตรเจน ได้ใบแต่ไม่ได้พริก
• ย้ายกล้าที่ออกดอกแล้ว กล้าแก่เกินมักชะงักนาน
• หั่นพริกหรือแกะเมล็ดมือเปล่า ใส่ถุงมือ และอย่าเอามือขยี้ตา

บทถัดไปจะปลูกผักใบอย่างคะน้า ผักกาด และผักสลัด ให้รอดในอากาศร้อนของไทย และบทที่แปดเป็นเรื่องมะเขือเทศ ซึ่งมีปัญหาดอกร่วงจากความร้อนคล้ายพริก

แหล่งข้อมูล

• Suggested Cultural Practices for Chili Pepper — World Vegetable Center
• Growing Peppers in a Home Garden — University of Maryland Extension
• Poor Blossom and Fruit Set of Vegetables — University of Maryland Extension
• Types of Containers for Growing Vegetables — University of Maryland Extension
• The vegetable sector in Thailand: Chilli — FAO